Сách đánh giá tiền điện tử?

Narek Sirakanyan — từng là nhà quản lý hàng đầu của tập đoàn nhà nước Rosatom, hiện là chủ tịch của Freedom International Group Ltd.

Vấn đề này lần đầu được đặt ra với tôi khi chúng tôi chuẩn bị cho vòng gây quỹ ICO nội bộ của một trong những dự án quan trọng nhất đối với chúng tôi, Sessia. Sessia là một mạng xã hội thế hệ mới với marketplace thuận tiện, thông qua đó bạn có thể mua hàng hóa và dịch vụ với mức giá tốt, nhận tiền thưởng và các khoản cashback. Trong ứng dụng "Sessia" thường xuyên cập nhật những bài đăng về giao dịch mua của bạn, của bạn bè bạn và thậm chí cả bạn bè của bạn bè bạn khi đã xem bài đăng và cũng đã mua hàng trong cùng một cửa hàng với bạn, sẽ mang lại cho bạn khoản hoa hồng trên cơ sở chương trình khách hàng thân thiết của cửa hàng này. Chính lúc đó chúng tôi đã bắt đầu phân tích mức giá mà có thể bán tiền điện tử của Sessia – Kick. Ngày nay mặc dù có quan điểm ổn định rằng mức giá tiền điển tử ở mức vừa phải và vì mục đích tiếp thị cần phát hành số lượng tối đa, tuy nhiên đối với chúng tôi vẫn thường trực một cầu hỏi chính: mức vốn hóa thực sự của tất cả các token?

Tiền điện tửGiáNgày phát hànhTổng khối lượng giao dịch trong 24 giờ quaBiến động giá trong một giờ qua
BTC Bitcoin 12.976,84 US$ 03-01-2009 364.193,39 US$ -17,5329 US$
ETH Etherium 336,75 US$ 30-07-2015 2.241.800,51 US$ -0,8412 US$
XRP Ripple 0,46 US$ 02-02-2013 612.247.232,46 US$ -0,0003 US$
BCH Bitcoin Cash 479,34 US$ 01-08-2017 341.207,18 US$ -2,2914 US$
EOS EOS 6,57 US$ 26-06-2017 26.959.447,67 US$ -0,1758 US$
LTC Litecoin 129,95 US$ 13-10-2011 2.358.394,33 US$ -0,3183 US$
XLM Stellar 0,12 US$ 19-07-2013 325.945.890,72 US$ -0,0003 US$
TRX Tron 0,04 US$ 26-09-2017 2.157.243.179,50 US$ 0,00 US$
BSV Bitcoin SV 217,26 US$ 15-11-2018 56.933,09 US$ 1,8436 US$
XMR Monero 102,72 US$ 18-04-2014 202.005,75 US$ -0,357 US$

Tôi có kiến thức trong ngành tài chính, tôi đã học tại trường Harvard và McGill, trước đây tôi đã từng làm trong ngành ngân hàng đầu tư, hơn ba năm công tác tại Credit Suisse ở London với tư cách là nhà phân tích tài chính của bộ phận FIG (Financial Intitutions Group), nơi tôi đã được học cách tạo ra các mô hình phức tạp để đánh giá các công ty. Bộ phận của chúng tôi bao gồm các ngân hàng, quỹ và các công ty bảo hiểm, mà rất khó phân tích và đánh giá. Tất cả đã sử dụng các tiêu chuẩn DDM (Discounted Divident Model), DCF (Discounted Cash Flow Model), CMF (comparible multiple analisys) và TMV (transaction multiple analysis) để đánh giá các công ty.

Để ước tính giá trị của các token ban đầu tôi đã dựa chính vào các mô hình mà tôi nắm rất kỹ này, nhưng chúng chỉ có thể giúp đánh giá bản thân dự án và giá trị cổ phiếu của công ty. Khi đó sẽ có thể đánh giá hai mức vốn hóa, một - trực tiếp của công ty, hai – token: chúng cũng tạo ra một giá trị gia tăng đáng kể cho dự án. Tuy nhiên, không có công thức nào trong số này có thể giúp ước tính giá trị của chính các token. Điều quan trọng cần lưu ý là khác với cổ phiếu trong trường hợp với các token, bạn không phải là chủ sở hữu cổ phiếu của công ty. Do đó, nhiệm vụ chính đối với tôi là tìm ra phương pháp logic nhất để định giá tiền điện tử sao cho kết quả cuối cùng không quá thấp hoặc ngược lại, không bị đánh giá quá cao. Tôi không muốn phát minh lại những điều đã được nghiên cứu và có sẵn, vì vậy tôi đã quyết định kết hợp các công thức.

Tôi đã lấy mô hình DCF (Discounted Cash Flow Model), được sử dụng để ước tính giá trị cổ phiếu của công ty và điều chỉnh nó phù hợp với thế giới crypto. Trước khi thực hiện điều này, cần phải tiến hành phân tích những hạn chế của mô hình hiện tại đối với thế giới tiền điện tử. Khi chúng ta đánh giá giá trị của một công ty, kết quả là chúng ta vẫn nhận được giá trị của nó, đó là vốn hóa và tiền điện tử đã thêm vào công ty một mức vốn hóa khác, nghĩa là, có một giá trị gia tăng bổ sung. Có một nghịch lý ở chỗ: mức vốn hóa tiền điện tử của một công ty cao hơn giá trị trực tiếp của nó, nghĩa là trong trường hợp với tiền điện tử, chúng ta sẽ có hai mức vốn hóa.

Mô hình DCF (Discounted Cash Flow Model) cho phép ước tính giá trị của công ty và theo đó giá trị của một trong những cổ phiếu của công ty. Tuy nhiên, chúng ta biết rằng không thể trực tiếp mua sản phẩm của một công ty bằng chính cổ phiếu của công ty đó. Mà phải có một quy trình nhất định.

Với tiền điện tử thì quy luật chơi hoàn toàn khác so với thế giới tài chính bảo thủ: tại đó bạn có thể trực tiếp mua các sản phẩm của công ty bằng tiền điện tử của công ty đó. Điều này rất dễ dàng! Nhưng, rất tiếc rằng mô hình này không tính đến khả năng của cộng đồng. Nếu tôi là cổ đông của công ty “Samsung”, điều đó không có nghĩa là tôi chắc chắn sẽ mua cho mình một chiếc điện thoại Samsung thay vì iPhone. Còn trong thế giới tiền điện tử, bản thân cộng đồng trung thành hơn với thương hiệu: nếu tôi sở hữu tiền điện tử của Samsung, khả năng lớn là khi xuất hiện mẫu điện thoại mới, tôi sẽ sử dụng tiền điện tử của mình và chọn Samsung mới thay vì iPhone. Ta thấy rằng, DCF không tính đến sức mạnh và sự ảnh hưởng của cộng đồng, được tạo nên nhờ tiền điện tử. Mô hình cũng không tính đến thực tế là tiền điện tử của công ty có thể được khai thác, nên số lượng của nó có thể liên tục tăng. Khi so sánh với cổ phiếu, công ty có thể phát hành những cổ phiếu mới bằng SPO (Secondary Public Offering), Chào bán công khai thứ cấp, trong khi việc khai thác tiền điện tử của công ty có thể tiến hành liên tục.

Tôi đã tính đến tất cả những điều này trong công thức cải tiến của mình - Community Flow Model, nghĩa là CFM. Đây không phải là Cash, mà là Community, vì trong thời đại hiện nay, thế giới xoay chuyển xung quanh những cộng đồng như vậy và những người đam mê tiền điện tử.

Đóng góp của cộng đồng:

Trong phần đầu tiên, CC (Community Flow), công thức giúp tính toán và dự đoán số năm không giới hạn đóng góp cho loại tiền điện tử này của tất cả các thành viên trong cộng đồng. Các thành viên cộng đồng có thể là:

  • bản thân công ty, các nhà quản lý và lập trình viên của công ty: thường họ đều được nhận tiền điện tử của công ty mình dưới dạng tiền thưởng;
  • khách hàng của công ty: họ mua token để trong tương lai có thể mua hàng hóa / dịch vụ của công ty có lợi và nhận được token khi thực hiện một số hành động nhất định;
  • các đối tác kinh doanh của công ty: họ mua để loại bỏ một số hạn chế nhất định trong các hoạt động kinh doanh, nghĩa là, tiền điện tử có thể giúp loại bỏ tất cả các hạn chế trong kinh doanh, vừa tiết kiệm và với tốc độ cao, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đây là điều quan trọng;
  • nhà đầu tư: mua với mục đích bán cao hơn trong tương lai.

Mỗi dự án có tiêu chí đánh giá riêng, trong trường hợp chúng ta xét – là việc đầu tư vào tiền điện tử. Chúng tôi đã nghiên cứu dựa trên thực tế với dự án Vision và cụ thể với đồng tiền điện tử Kick. Dự báo của chúng tôi dựa trên các tiêu chí sau: có bao nhiêu doanh nghiệp tải Sessia về cho mình và trung bình có bao nhiêu khách hàng của doanh nghiệp sẽ sử dụng ứng dụng. Tiếp theo, chúng tôi ước tính tấm séc trung bình của khách hàng và tỷ lệ cashback trung bình mà một doanh nghiệp sẽ trả cho khách hàng thông qua ứng dụng. Do thực tế là bạn chỉ có thể trả cashback bằng KICK (đồng tiền điện tử của ứng dụng), chúng tôi có thể dự đoán doanh nghiệp sẽ phải mua bao nhiêu KICK để phân phối cho khách hàng của họ. Đây được gọi là sự đóng góp cho cộng đồng, rất giống với cash flow, đối với công ty, nhưng trong trường hợp này là để có thể ước tính: số lượng tiền điện tử đã mua.

Phần quan trọng tiếp theo của công thức là Fout, viết tắt của FLOW OUT, có nghĩa là hành động mà những người nhận tiền điện tử của một công ty cụ thể sẽ thực hiện với khoản tiền điện tử của mình. Trong tình huống chúng ta xem xét – đó là những khách hàng nhận các khoản cashback bằng token KICK và chúng tôi có thể đánh giá các hành động sau của họ:

  • giữ tiền điện tử trong tài khoản của mình để mua trong tương lai, nghĩa là trở thành nhà đầu tư ngắn hạn hoặc dài hạn;
  • bán chúng;
  • chi tiêu chúng;
  • đổi lấy một loại tiền điện tử khác.

Bất kỳ hành động nào trong số này đều ảnh hưởng đến cung và cầu của chính đồng tiền điện tử này. Do đó, sẽ ảnh hưởng đến trị giá của nó, đây chính là điều vô cùng quan trọng cần tính đến khi xây dựng công thức. Trong trường hợp các thành viên cộng đồng nhận được tiền điện tử và giữ chúng, đây là một tín hiệu tốt: họ hiểu rõ về dự án. Và là điều trong tương lai có thể ảnh hưởng tích cực đến việc định giá tiền điện tử và điều chỉnh tỷ lệ chiết khấu (giảm nó), vì đây là tín hiệu cho thấy dòng tiền đầu tư vào tiền điện tử đáng tin cậy.

Bản thân công thức tự rất đơn giản. Chúng tôi dự đoán bao nhiêu KICK trong số đã mua sẽ được bán trung bình một năm. Chúng tôi cần tỷ lệ chiết khấu để hiểu được ngày hôm nay luồng tiền đầu tư vào tiền điện tử tương lai có trị giá bao nhiêu.

Mô hình DCF có CAPM (Capital Asset Pricing Model). Tôi đã điều chỉnh lại công thức này để đánh giá tiền điện tử trong CAPM (Crypto Asset Pricing Model). Nhìn chung Công thức vẫn giữ nguyên, nhưng thay vì lấy lợi nhuận thị trường là S&P 500 như thông thường người ta vẫn hay làm, chúng ta sẽ so sánh với lợi nhuận thị trường tiền điện tử. Chúng tôi sẽ lấy chỉ số dựa trên thị trường Bitcoin và Ethereum, vì chúng chiếm hơn 70% thị trường tiền điện tử.

Áp dụng vào công thức, chúng tôi đã có thể đưa ra dự báo tốt hơn cho khách hàng và các nhà đầu tư tiền điện tử. Hơn nữa, chúng tôi đã cung cấp cơ hội để họ có thể tự xây dựng dự đoán của mình và tự đánh giá giá trị tiềm năng tiền điện tử của chúng tôi.

Công thức của chúng tôi đã cho phép đưa ra giá trị của 1 KICK vào khoảng $ 86 một năm sau khi ra mắt trên sàn giao dịch. Vào thời điểm khi bắt đầu bán Kick trong vòng ICO khép kín đầu tiên, giá trị 1 KICK mà chúng tôi bán là 70 cent, tức là sự tăng trưởng có thể diễn biến rất ấn tượng khi đội ngũ chúng tôi hoàn thành theo đúng tiến độ tuyên bố trong White Paper.